Korrupsiyaga qarşi kuraşiş – şaffoflik va işonçning muhim mezoni
Suhbatdoş: “Özbektelekom”AK Komplayens departamenti direktori Ravşan Toşpölatov
Savol: Bugungi kunda korrupsiyaga qarşi kuraşiş mamlakatimizda davlat siyosatining ustuvor yönalişlaridan biriga aylangan. Uşbu yönalişda qonunçilik asoslari va belgilangan vazifalar ijrosi haqida qisqaça töxtalib ötsangiz.
Javob: Darhaqiqat, korrupsiya jamiyat taraqqiyoti, iqtisodiy rivojlaniş va davlat boşqaruvi samaradorligiga jiddiy tösiq böluvçi salbiy illatlardan biridir. Şu bois mamlakatimizda unga qarşi kuraşiş, korrupsiyaviy holatlarning oldini oliş hamda davlat va jamiyat boşqaruvida oçiqlik va şaffoflikni ta’minlaşga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Xususan, 2017-yil 3-yanvarda qabul qilingan Özbekiston Respublikasining “Korrupsiyaga qarşi kuraşiş töğrisida”gi ÖRQ-419-son Qonuni hamda korrupsiyaga qarşi kuraşiş böyiça vakolatli davlat organi – Özbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarşi kuraşiş agentligi faoliyati uşbu yönalişdagi işlarning huquqiy va institutsional asoslarini mustahkamlaşda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Savol: Mazkur vazifalar ijrosi doirasida “Özbektelekom” AKda qanday tizim yölga qöyilgan?
Javob: “Özbektelekom” aksiyadorlik kompaniyasida ham korrupsiyaning oldini oliş, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlaş va bartaraf etiş, şuningdek, bu boradagi içki nazorat mexanizmlarini takomillaştiriş yuzasidan tizimli işlar olib borilmoqda.
Jumladan, Kompaniya tarkibida korrupsiyaga qarşi içki nazoratni amalga oşiruvçi komplayens-nazorat tuzilmasi taşkil etilgan. Mazkur tuzilma faoliyatining asosiy yönalişlari korrupsiyaviy holatlarning oldini oliş, ularni aniqlaş, xavf-xatarlarni baholaş hamda tegişli profilaktik çoralarni amalga oşirişdan iborat.
Savol: Xodimlar yoki fuqarolar Kompaniya tizimida korrupsiyaviy holatlarga duç kelgan taqdirda, bu haqda qanday xabar berişlari mumkin?
Javob: Bu borada xabar berişning bir neçta qulay va oçiq mexanizmlari joriy qilingan. Xususan, maxsus işonç telefoni, elektron poçta, Telegram bot hamda Kompaniyaning rasmiy veb-sayti orqali korrupsiyaviy xatti-harakatlar yuzasidan murojaat yuboriş imkoniyati mavjud.
Eng muhimi, mazkur aloqa kanallari orqali anonim murojaat yöllaş ham mumkin. Murojaatning şakli va mazmunidan qat’i nazar, murojaatçining şaxsiga doir ma’lumotlar maxfiyligini ta’minlaşga alohida e’tibor qaratiladi.
Bunday mexanizmlarning yölga qöyilişi xodimlar va fuqarolarning korrupsiyaga qarşi kuraşişdagi faolligini oşiriş, mavjud muammolarni öz vaqtida aniqlaş hamda ularga qonunçilik doirasida munosabat bildiriş imkonini beradi.
Savol: Korrupsiyaviy holatlarning oldini olişda içki tartib-taomillar va me’yoriy hujjatlarning örni qanday?
Javob: Korrupsiyaga qarşi samarali kuraşişda faqat sodir etilgan holatlarga munosabat bildiriş emas, balki ularning yuzaga kelişiga imkon beruvçi omillarni oldindan bartaraf etiş ham muhim hisoblanadi.
Şu maqsadda Kompaniyada iş jarayonlarini tartibga soliş, xodimlar faoliyatida qonuniylik va odob-axloq me’yorlariga rioya etilişini ta’minlaşga qaratilgan qator içki hujjatlar işlab çiqilgan.
“Işga qabul qilinayotgan nomzodlarni tekşiriş böyiça Yöriqnoma”;
“Xodimlarning korrupsiyaviy xatti-harakatlari va odob-axloq qoidalarini buziş holatlari ustidan xizmat tekşiruvlari ötkaziş böyiça Reglament”;
“Kontragentlarni tekşirişga oid Yöriqnoma”;
“Aloqa kanallari orqali korrupsiyaviy xatti-harakatlar töğrisida kelib tuşgan xabarlarni qabul qiliş va körib çiqiş böyiça Reglament”.
Mazkur hujjatlar Kompaniya faoliyatida şaffoflikni ta’minlaş, ehtimoliy korrupsiyaviy xavflarni kamaytiriş va mas’uliyat mexanizmlarini mustahkamlaşga xizmat qilmoqda.
Savol: Şartnomaviy munosabatlar va manfaatlar töqnaşuvining oldini oliş masalalariga ham alohida e’tibor qaratiladimi?
Javob: Albatta. Kompaniyaning hamkor taşkilotlar va kontragentlar bilan munosabatlarida qonuniylik hamda oçiqlik tamoyillariga rioya etilişi muhim ahamiyatga ega.
Şu nuqtayi nazardan, Kompaniya tomonidan tuziladigan barça şartnomalarga korrupsiyaga qarşi kuraşiş şartlari kiritilgan. Bu esa şartnomaviy munosabatlarda tomonlarning tegişli majburiyatlarini belgilaş va korrupsiyaviy xavflarning oldini olişga xizmat qiladi.
Şuningdek, manfaatlar töqnaşuvini aniqlaş va tartibga soliş maqsadida Kompaniya xodimlari tomonidan har yili tegişli deklaratsiyalar töldiriladi hamda ular belgilangan tartibda tahlil qilinadi. Bu jarayon xodimlarning xizmat vazifalarini bajarişida xolislik va şaffoflikni ta’minlaşga qaratilgan.
Savol: Korrupsiyaga qarşi kuraşişda xodimlarning huquqiy savodxonligi va şaxsiy mas’uliyatini oşiriş borasida qanday işlar olib borilmoqda?
Javob: Korrupsiyaga qarşi kuraşiş faqat tegişli tuzilmalarning vazifasi emas. Bu jarayonda har bir xodimning huquqiy bilimi, kasbiy etikasi va şaxsiy mas’uliyati muhim örin tutadi.
Şu bois Kompaniyada tasdiqlangan rejalar asosida muntazam ravişda seminar-treninglar, tuşuntiriş va tarğibot tadbirlari taşkil etib kelinmoqda. Ularda korrupsiyaga qarşi qonunçilik talablari, manfaatlar töqnaşuvining oldini oliş, xizmat odobi, xodimlarning huquq va majburiyatlari hamda korrupsiyaviy xavf-xatarlarni aniqlaş masalalariga alohida e’tibor qaratiladi.
Savol: Suhbatimiz yakunida korrupsiyaga qarşi kuraşiş borasidagi asosiy maqsad va tamoyillar haqida fikringizni bildirsangiz.
Javob: Bizning asosiy maqsadimiz – Kompaniya faoliyatining barça yönalişlarida qonuniylik, oçiqlik va şaffoflikni ta’minlaş, korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni şakllantirişdir.
Zero, korrupsiyadan xoli muhit nafaqat taşkilot faoliyati samaradorligini oşiradi, balki xodimlar, hamkorlar va mijozlarning işonçini mustahkamlaşga ham xizmat qiladi.
Şu bois bu boradagi işlar izçil davom ettirilib, korrupsiyaviy xavf-xatarlarni barvaqt aniqlaş, ularning oldini oliş va har bir xodimda yuksak mas’uliyat hamda halollik tamoyillarini şakllantiriş ustuvor vazifalardan biri bölib qoladi.